Bandoneon

Arjantin Tangosu ile popüler hale gelen ama aslen klasik müzik enstrumanı olan bandoneon, Alman yapımı klavyeli ve körüklü armonik bir enstrumandır.

Dünyada öğrenilmesi en zor enstrumanlar arasında gösterilen ve Arjantin'liler tarafından "şeytanın enstrumanı olarak nitelendirilen bandoneonda temelde 4 farklı klavye bulunmaktadır. Körüğün sağ tarafındaki tuş takımının altındaki hava tahliye yerinden tiz sesler, sol tarafından ise bas sesler çıkmaktadır.

Temelde iki farklı bandoneon tipi vardır:

Diatonic ve Chromatic Bandoneonlar

Chromatic (kromatik) bandoneonlarda körüğün açılması ve kapanması sırasında aynı tuştan aynı sesler çıkar. Örneğin körüğü açarken Do sesi çıkıyorsa, kapatırken de Do sesi çıkar. Buna karşın Ditonic bandoneonlarda körüğü açarken ve kapatırken farklı notalar çıkar. Açarken Do sesi çıkarsa, bu kapatırken de bir oktav yukarıdaki Mi Bemol sesi çıkabilmesi şeklinde olabilir. Hiç bir ses arasında körüğü açarken ve kapatırken belli bir mantık dizisi yoktur.

Günümüzde daha çok Chromatic bandoneonlar daha çok Fransızlar tarafından kullanılmaktadır. Buna karşın çok karmaşık olan Diatonic bandoneonlar tüm dünyada daha yaygın olarak tercih edilmektedir. Diatonik bandoneon tercih edilmesinin sebebine gelince; farklı parçaların farklı cümlelerinde daha uygun bir solo veya akor basabilme tercihini size bırakmasından kaynaklanmaktadır.

Alfred Arnold (AA) Bandoneon

Günümüzde en çok tercih edilen bandoneonlar, Alfred Arnold tarafından 1911 yılında Carsfeld'de (Almanya) açılan bandoneon fabrikasında üretilmeye başlanmıştır. AA (Double A veya Dople A) olarak isimlendirilen bu bandoneonlar 142 tuşlu ve diatonic bandoneonlardır. Ara sıra 152 tuşlu bandoneonlara rastlansa da genelde dünyada en çok tercih edilen standart 142 diatonic AA tipleridir.

Alfred Arnold fabrikası 1950'li yıllarda kapanmış ve daha sonra bandoneon üretmemiştir. Son yıllarda Almanya ve Hollanda'da bazı atolyelerde bandoneon üretimi yapılmaktadır. Fakat bu bandoneonlar çok tercih edilmemektedir. Çünkü AA bandoneonların sesini ve tınısını verebilen bandoneon hala günümüzde yapılamamıştır. Teknik ve dayanıklılık olarak yeni üretilen bandoneonlar çok iyi olmasına ve çok güçlü sesleri olmasına karşın, iyice eskimiş AA bandoneonların ses kalitesine hala ulaşamamışlardır.

Günümüzde hala dünyanın çeşitli yerlerinde 1911-1950 yılları arasında üretilen 142 tuşlu AA bandoneonlar bulunmaktadır. Bunların çok büyük çoğunluğu bakımsızlık nedeniyle çürümekte, bir kısmı ise bandoneon restorasyonu yapan kişiler tarafından onarılarak satılmaktadır. Sesin çıktığı düdüklerde (reeds) problem olmadığı sürece diğer aksamlar teknik olarak onarılmakta ve hatta daha dayanıklı hale getirilebilmektedir.

Bandoneon Resimleri

Körük tam olarak açık. 3 Ana birleşim noktası ve 3*5 = 15 boğum

Sağ Klavyedeki Tuşlar

Bandoneonun sol taraftaki klavyesinin içten görünümü

Bandoneonun içten görünümü.

142 Tuşlu Alfred Arnold Diatonic Bandoneon Klavyesi

Eğer bandoneon öğrenmeye karar verdiyseniz aşağıdaki resmi inceleyebilirsiniz.

Toplam 5 oktavlık ses elde edilebilir.

Bilgi için Sn. Burak Şendağ'a teşekkür ederiz.

Burak Şendağ
Bandoneonist
www.buraksendag.com